Cukrzyca typu 1 — praktyczny przewodnik
dla osób z cukrzycą i rodziców dzieci z cukrzycą. Proste moduły, które pomagają liczyć posiłki, dobrać insulinę i lepiej radzić sobie na co dzień.
Aktualnie dostępne moduły
Każdy moduł otwiera się osobno i prowadzi przez konkretny etap pracy z posiłkiem i insuliną.
Liczenie węglowodanów i ładunku białkowo-tłuszczowego
Policz węglowodany w porcji i sprawdź, czy posiłek ma istotny ładunek białkowo-tłuszczowy (B/T). Ten moduł może przygotować dane zarówno do kroku 3 (posiłek z dnia źródłowego), jak i do kroku 4 (dzisiejszy posiłek).
Najpierw liczysz posiłek — potem wybierasz dalszą ścieżkę
- Zważ produkt albo ustal masę porcji.
Wpisz rzeczywistą masę porcji planowanej do spożycia. - Sprawdź wartości odżywcze na 100 g.
Potrzebujesz gramów węglowodanów, białka i tłuszczu. - Policz składniki w porcji.
Moduł przelicza masę porcji na realną ilość węglowodanów, białka i tłuszczu w danym posiłku. - Oceń ładunek białkowo-tłuszczowy.
Jeśli ładunek białkowo-tłuszczowy (B/T) przekracza 200 kcal, warto pamiętać o możliwym późniejszym wzroście glikemii.
Wzory używane w module
Węglowodany w porcji = masa porcji × (węglowodany / 100 g) ÷ 100
Białko w porcji = masa porcji × (białko / 100 g) ÷ 100
Tłuszcz w porcji = masa porcji × (tłuszcz / 100 g) ÷ 100
Ładunek białkowo-tłuszczowy (B/T) = (białko w porcji × 4 kcal) + (tłuszcz w porcji × 9 kcal)
Składniki posiłku
Dla posiłku złożonego dodaj każdy składnik osobno.
Wpisz rzeczywistą masę porcji planowanej do spożycia. Wartości odżywcze wpisuj na 100 g produktu z etykiety lub tabeli żywieniowej.
Wynik posiłku
Treści merytoryczne tego modułu opracowała dr Ida Kobryńska-Musielak.
Nauka liczenia przelicznika doposiłkowego
Przelicznik doposiłkowy mówi, ile gramów węglowodanów „obsługuje” 1 jednostka insuliny szybkodziałającej, tak aby glikemia przed posiłkiem i 2–3 godziny po nim była na podobnym poziomie. Dla każdego posiłku liczymy osobny przelicznik.
Najważniejsze: liczysz z wczoraj, stosujesz dziś
Patrzysz, jaka była glikemia przed posiłkiem, ile było węglowodanów, ile podano insuliny i jaka była glikemia 2–3 godziny później.
Na podstawie tej jednej sytuacji liczysz, ile gramów węglowodanów „obsługiwała” 1 jednostka insuliny.
Wyliczonego przelicznika używasz do tego samego typu posiłku bieżącego dnia.
Ten sam materiał możesz uruchomić także na osobnej stronie z bezpośrednim odtwarzaczem.
Najprościej myśl o tym tak: patrzysz, co wydarzyło się po konkretnym posiłku wczoraj, oceniasz czy insuliny było w sam raz, za mało czy za dużo, a potem z tego wyciągasz liczbę do użycia dzisiaj.
- Krok 1. Weź dane z jednego konkretnego posiłku z dnia poprzedniego.
Potrzebujesz 5 liczb: dobowej dawki insuliny (DDI, czyli sumy insuliny z całej doby) z poprzedniego dnia, glikemii przed tym posiłkiem, ilości węglowodanów w posiłku, dawki insuliny podanej przed posiłkiem i glikemii 2–3 godziny po posiłku. - Krok 2. Policz insulinowrażliwość ze wzoru 1800/DDI.
To mówi, o ile mniej więcej 1 jednostka insuliny obniża glikemię. Przykład: jeśli DDI = 30 j, to 1800 ÷ 30 = 60, czyli 1 j obniża glikemię o około 60 mg/dl. - Krok 3. Sprawdź, co stało się z glikemią po tym posiłku.
Porównujesz glikemię przed posiłkiem z glikemią 2–3 godziny po posiłku. To jest najważniejsza informacja: pokazuje, czy podanej insuliny było w sam raz, za mało, czy za dużo. - Krok 4. Jeśli różnica mieści się w przyjętym progu ±30 mg/dl, uznajesz, że dawka była dobra.
Wtedy do wzoru bierzesz dokładnie tyle insuliny, ile zostało podane przed posiłkiem. - Krok 5. Jeśli glikemia po posiłku wyraźnie wzrosła, to znaczy, że insuliny zabrakło.
Musisz policzyć, ile jednostek brakowało. Robisz to dzieląc wzrost glikemii przez insulinowrażliwość. Tę brakującą ilość dodajesz do dawki podanej przed posiłkiem. - Krok 6. Jeśli glikemia po posiłku wyraźnie spadła, to znaczy, że część insuliny nie była potrzebna na jedzenie.
Znów dzielisz różnicę glikemii przez insulinowrażliwość, ale tym razem tę ilość odejmujesz od dawki podanej przed posiłkiem. - Krok 7. Ustal insulinę, która naprawdę „poszła na posiłek”.
Do wzoru nie zawsze wpisujesz całą dawkę z pena lub pompy. Wpisujesz tylko tę część, która rzeczywiście była potrzebna do zjedzonych węglowodanów. - Krok 8. Dopiero teraz liczysz przelicznik.
Przelicznik = gramy węglowodanów ÷ insulina potrzebna na posiłek. Jeśli wyjdzie np. 40 g ÷ 5 j = 8 g/j, to znaczy, że 1 j insuliny „obsługuje” około 8 g węglowodanów. - Krok 9. Ten wynik przenosisz na bieżący dzień.
Jeśli policzyłaś/policzyłeś przelicznik do śniadania na podstawie śniadania z wczoraj, to tego wyniku używasz do śniadania dzisiejszego. Nie przenosisz automatycznie przelicznika śniadaniowego na obiad czy kolację.
Konfiguracja zadania
Zadanie dla pacjenta
Treści merytoryczne tego modułu opracowała dr Ida Kobryńska-Musielak.
Kalkulator przelicznika doposiłkowego
Wpisz dane z dnia poprzedniego, aby obliczyć przelicznik dla konkretnego posiłku, zapisać go w tabeli dnia i zachować wynik w pamięci przeglądarki.
Najważniejsze: liczysz z wczoraj, stosujesz dziś
Wprowadzasz dane z wybranego posiłku z dnia poprzedniego: DDI, węglowodany, dawkę insuliny oraz glikemie przed i po posiłku.
Kalkulator wylicza przelicznik doposiłkowy dla wybranego rodzaju posiłku i zapisuje wynik w tabeli bieżącego dnia.
Zapisany przelicznik stosujesz do tego samego rodzaju posiłku bieżącego dnia, a pełny zestaw wyników możesz wyeksportować do PDF.
Oblicz i zapisz wynik
Zapisane przeliczniki
Tabela jest zapisywana w pamięci przeglądarki. Ten sam posiłek może wystąpić tylko raz — ponowne obliczenie aktualizuje istniejący wiersz. Nad tabelą widzisz insulinowrażliwość dla danego dnia, a pod każdym posiłkiem ocenę, czy dawka insuliny była dobrze dobrana.
| Posiłek | DDI [j.] | Węglowodany [g] | Insulina [j.] | Glikemia przed [mg/dl] | Glikemia po 2–3 h [mg/dl] | Przelicznik praktyczny [g/j] | Przelicznik dokładny [g/j] |
|---|
Treści merytoryczne tego modułu opracowała dr Ida Kobryńska-Musielak.
Dawka do posiłku i korekta
Wczytaj przelicznik z kroku 3 albo wpisz własne wartości, dodaj dzisiejszą glikemię przed posiłkiem oraz dzisiejsze węglowodany i policz bieżącą dawkę.
Dzień źródłowy nie jest tym samym co dzisiejszy posiłek
Z kroku 3 pobierasz tylko przelicznik doposiłkowy i insulinowrażliwość dla tego samego rodzaju posiłku, np. śniadania.
Węglowodany wpisujesz dla porcji, którą planujesz zjeść teraz. To nie muszą być te same gramy co w dniu źródłowym.
Jeśli od ostatniej insuliny szybkodziałającej minęły co najmniej 2 godziny, moduł pokaże dawkę na jedzenie i ewentualną korektę.
Policz dawkę insuliny przed posiłkiem
Wynik bieżącej dawki
Treści merytoryczne tego modułu opracowała dr Ida Kobryńska-Musielak.